Mötuneytismenning

Ég byrjaði í nýrri vinnu fyrir mánuði síðan. Þetta hefur gengið mjög vel og ég er ánægður með hana. Það er hins vegar alltaf eitt sem fylgir því að byrja á nýjum vinnustað og það er að átta sig á mötuneytinu.

Regla númer eitt er auðvitað að setjast við rétt borð og í rétt sæti. Manni langar ekki setjast í stól náungans sem hefur setið á sama stól í 40 ár í hádeginu. Það myndi síðan gjörsamlega eyðileggja hádegismatinn að setjast hjá vitlausu gengi, t.d. fávitunum í markaðsdeildinni. Það lið er eins alls staðar.

Það tekur síðan nokkra daga að finna út hvað er ætt í mötuneytinu. Norðmenn koma mjög margir með nestispakka í vinnuna. Það segir ýmislegt um Norðmenn og ýmislegt um gæðin í mötuneytum á norskum vinnustöðum. Alls staðar þar sem ég hef unnið í Bergen þá er alltaf “karbonade” á föstudögum eða buff á brauðsneið með spæleggi ofan á. "...and this will be the high point of my day."

Ég er annars í fyrsta skipti byrjaður að fá mér af salatbarnum. Hvað næst? Byrja að trimma? Nei, djöfullinn sjálfur.

Eru umferðarljós á Íslandi?

Þetta er heimskulegasta spurningin sem ég hef fengið frá Norðmanni um Ísland. Það er samt ekki oft á þessum 12 árum mínum í Bergen sem ég hef verið spurður spurninga sem eru svona skrítnar. Það eru mjög margir Norðmenn sem hafa komið til Íslands þannig að flestir eru þeir þokkalega vel upplýstir um land og þjóð. Fyrst ég er að skrifa um umferðarljós þá hafa reyndar nokkrir Norðmenn nefnt það við mig að Íslendingar séu upp til hópa snarbrjálaðir í umferðinni. Ekki hefur mér dottið í hug að reyna að mótmæla því.

Maður heyrir samt auðvitað oft svipaðar spurningar. Margir Norðmenn eru uppteknir af útivist og spyrja mikið um íslenska náttúru. Verst að ég er nokkuð sammála Kolbeini kaftein: "Ég vildi fremur slétta úr fjöllum."

Síðan eru það náttúrulega karlmenn sem spyrja um íslenskar konur, þetta um hvort það sé auðvelt að ná sér í íslenskar konur niður í bæ. Ég svara yfirleitt að íslenskar konur séu alveg jafn erfiðar og konur annars staðar í heiminum. Það er hins vegar klárt mál að "dirty weekend" í Reykjavík hefur borist víða enda veit ég að Íslendingar í mörgum löndum hafa fengið svipaðar spurningar. Þetta er kannski ekki alveg óverðskuldað.

Félagi minn og ég vorum einu sinni að keyra frá Akureyri og tókum með okkur tvo hollenska puttaferðalanga. Þeir voru í hrikalega góðu skapi og við fengum fljótlega að vita af hverju. Einn þeirra stamaði töluvert þannig að hinn hafði að mestu orð fyrir þeim. Hann útskýrði að þeir hefðu farið á Sjallann og hitt tvær gullfallegar stelpur. Það var víst bæði frábært á Sjallanum og enn æðislegra seinna um nóttina. Sá sem stamaði var skælbrosandi og endurtók alltaf það sama: "Mar...mar...marvelous night, marvelous night."

Hraðbanki djöfulsins

Á miðvikudaginn í síðustu viku var ég á leiðinni á pöbbinn til að horfa á Arsenal-Liverpool. Ég kom við í hraðbanka til að taka út pening en ekki vildi betur til en að hraðbankinn gleypti kortið mitt. Það kom bara kvittun um að bankinn héldi kortinu og á skjánum blikkaði “out of order”. Til að toppa kvöldið tapaði síðan Liverpool leiknum eins og þeir eru gjarnir á að gera um þessar mundir. Ég var samt ekkert pirraður, svona vélar eru ekki fullkomnar og Stig, vinur minn, reddaði bjórunum ofan í mig þetta kvöld. En svo hringdi ég í bankann.

Þetta var ósköp einfalt var mér sagt. Bankinn sem rak hraðbankann myndi tæma hann næsta dag, senda kortið til bankans míns og þeir síðan áfram til mín. Ég átti sem sagt að fá kortið eftir nokkra daga í pósti. Á þriðjudaginn í þessari viku hringdi ég aftur því ekki hafði ég fengið kortið. Mér var sagt að minn banki hefði ekki enn fengið kortið sent þannig að ég hringdi í bankann sem rak skrattans hraðbankann. Þar var mér sagt að þeir hefðu loksins drullast til að tæma hraðbankann þennan sama þriðjudag. Nú var ég orðinn pirraður.

Daginn eftir, á miðvikudaginn, fæ ég símtal frá hraðbankasnillingunum og mér tilkynnt að kortið verði sent til míns banka þann dag. Svona til öryggis þá hringdi ég í bankann minn eiginlega bara til að spyrja hvort þeir munu ekki senda mér kortið um leið og þeir fá það. Ég heyri strax að það kemur fát á unga manninn sem ég tala við. Hann útskýrir þá fyrir mér að þegar þeir fái kortið verði því eytt, ég eigi nefnilega að panta nýtt kort. Þetta er víst gert af öryggisástæðum en hvað sem því líður þá langaði mig að vita af hverju mér var ekki sagt þetta strax. Ég var orðinn verulega pirraður.

Hann baðst afsökunar og vægðar, sagði að auðvitað hefði ég átt að fá að vita þetta strax. Hann sagði líka að hann myndi láta yfirmann sinn vita af þessu því hér hefðu rútínurnar klikkað hjá þeim. Nýja kortið yrði að sjálfsögðu ókeypis og hann myndi reyna að setja málið í hraðferð. Ég er mjög stoltur að hafa haldið ró minni en það hefði líka verið frekar ósanngjarnt að taka þetta út á fulltrúanum sem vissi hvað hann var að gera. Hann sagði líka að hann ynni bara dagvaktir. Hér eftir mun ég aldrei hringja í neitt fyrirtæki þar sem ég lendi á kvöldvaktinni.

Talsmenn fyrirtækja og "newspeak"

Mér hefur alltaf þótt áhugavert að hlusta á talsmenn ýmissa fyrirtækja og stofnana í viðtölum við fréttamenn. Það er stundum svo augljóst hvernig sannleikanum er hagrætt og hvernig reynt er að villa um fyrir fólki. Þetta smitast síðan yfir á stjórnmálamenn sem fá ráðgjöf frá almannatenglum og "sérfræðingum" í þessu sérstaka tungumáli. Fyrir þingkosningarnar í Noregi í september þá var þetta orðið pínlegt fyrir Jens Stoltenberg sem í hverjum sjónvarpsþætti á eftir öðrum endurtók nákvæmlega sömu línurnar. Allir í Noregi vita sem sagt að forsætisráðherrann er helvíti góður í að endurtaka hluti eins og páfagaukur. Hann fékk áfram að vera forsætisráðherra þannig að því miður virðist svona leiðinleg framkoma virka.

Hér eru nokkur dæmi af handahófi:

Við munum fara yfir okkar verkferli svo þetta gerist ekki aftur

= Við vonum að þetta svar verði til þess að blaðamenn gleymi þessu

Fyrirtækið glímir við lausafjárvanda

= Við erum að verða gjaldþrota

Okkar ráðgjafar mæla með þessari fjárfestingu

= Okkar sölumenn mæla með þessari fjárfestingu

Við sameiningu fyrirtækjanna munu starfskraftar nýtast betur

= Margir verða reknir

Óþolandi auglýsingaröddin

Ég veit ekki hvort ástralski grínþátturinn Chaser’s War on Everything hefur verið sýndur á Íslandi. Þar kemur fram drepfyndin persóna, nefnilega háværi náunginn sem talar inn á óþolandi auglýsingar fyrir út- og rýmingarsölur. Hér getur maður kynnst því hvernig hann er í daglegu lífi.

Til varnar norskum útivistarhöturum

Norðmönnum má skipta í tvo nokkuð jafn stóra hópa. Þá sem fíla fjalla- og skíðaferðir og hina. Það er samt þannig að fjallaliðið hefur eignað sér "hinn týpíska Norðmann", svo mjög að utan Noregs þá eru útivist og skíðaíþróttir það fyrsta sem fólki dettur í hug ef minnst er á Norðmenn.

Það er heil undirgrein í norskum bókmenntum sem fjallar um eitthvað lið sem flýr inn í skóg eða upp á fjöll, berst þar um einsamalt og finnur sig (eða ekki). Það kemur ekki jafn oft fram að stór hluti Norðmanna finnst slíkar bókmenntir drepleiðinlegar. Einhverjir rithöfundar að náttúrulýsa sig í hel. Hins vegar er alveg öruggt að allir norskir fjalla- og útivistarhatarar þekkja lag og ljóð rokkarans Joachim Nielsen, "Her kommer vinteren".

Norskan er ekki flókin í ljóðinu þannig að flestir sem ekki kolféllu í dönskunni ættu að ráða við þetta. Það er sanngjarnt að það komi fram að fjallaliðið lifir auðvitað heilsusamlegra lífi enda drapst Nielsen úr ofneyslu heróíns aðeins 36 ára gamall. Honum tókst þó áður að semja frábært ljóð til heiðurs innipúkanum.

Her kommer vinteren

Er du av typen som aldri blir brun,
og som aldri heller prøver noe særlig på å bli det?
Er du ansett som en kjedelig kujon,
fordi du stort sett ikke gidder å bade?
Har du problemer, med å omgås overdrevent positive folk?
Du ække aleine, vi er mange som har det sånn

Er du av typen som liker å sitte,
sitte inne å pimpe når sola skinner?
Er du av typen som er svak for sport,
men bare på skjermer og bare når vi vinner?
Da har du problemer i følge peanøtthjerneforbundet
Men du ække aleine, vi er mange som har det sånn

Folkens jeg kommer med nyheter
jeg må be om absolutt stillhet
Ventetida er over
det kommer til å falle snø i natt

Her kommer vinteren
Her kommer den kalde fine tida
Her kommer vinteren
Endelig fred å få

Er du av typen som lar deg irritere,
av folk som alltid skal imponere?
Har du et kjøleskap,
har du en TV,
har du alt du trenger for å leve, for...

Her kommer vinteren
Her kommer den kalde fine tida
Her kommer vinteren
Endelig fred å få

Brandari um Norðmenn

Willy Brandt var kanslari Vestur-Þýskalands 1969-1974 en minna þekkt er að hann var mikill áhugamaður um brandara sem fjalla um lönd og þjóðerni. Brandt bar miklar taugar til Noregs enda fékk hann norskan ríkisborgararétt 1940 eftir að Nasistar sviptu hann þýskum ríkisborgararétti. Norðmenn fengu þó að kenna á því í brandara sem var í miklu uppáhaldi hjá honum. Mér finnst þessi brandari líka við hæfi í dag eftir þessa furðulegu ákvörðun að veita Barack Obama friðarverðlaun Nóbels.

Einu sinni voru Dani, Norðmaður og Svíi teknir höndum og dæmdir til dauða. Fyrir aftökuna fengu allir þrír eina ósk. Daninn vildi fá að borða góðan kvöldverð með öl og ákavíti. Norðmaðurinn vildi fá að halda ræðu. Svíinn vildi láta taka sig af lífi strax áður en Norðmaðurinn byrjaði að tala.